अमृत योजना महाराष्ट्र # *Amrut Insight *

अमृत म्हणजे काय? अमृत (AMRUT) म्हणजे Academy of Maharashtra Research, Upliftment and Training. ही संस्था महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय विभागाअंतर्गत स्थापन करण्यात आली असून मागासवर्गीय, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, ग्रामीण आणि आदिवासी तरुणांसाठी काम करते. 

 योजनेचा उद्देश • स्पर्धा परीक्षा, करिअर विकास व कौशल्य प्रशिक्षणात सक्षम बनवणे • नेतृत्व, संशोधन व उद्योजकतेत प्रगतीस मदत करणे • डिजिटल साक्षरता, रोजगार व स्वयंरोजगारासाठी तयारी करणे  

 लाभार्थी गट • EWS खुल्या प्रवर्गातील विद्यार्थी • अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) • VJ-NT, OBC • ग्रामीण व आदिवासी भागातील युवक 

 प्रमुख योजना

1. UPSC/MPSC तयारी योजना – मोफत कोचिंग व मार्गदर्शन 

2. AMRUT-KALASH (MKCL) – डिजिटल + सॉफ्ट स्किल प्रशिक्षण 

3. AIIMS/IIT/IIM/IIIT आर्थिक सहाय्य – रु.10,000/महिना 

4. कृषी उद्योग प्रशिक्षण – शेतकी आधारित व्यवसाय शिक्षण 

5. लघुलेखन व टायपिंग कोर्सेस – सरकारी नोकरीसाठी पात्रता 

6. कर्ज व्याज परतावा योजना – स्वयंरोजगारासाठी घेतलेल्या कर्जावर व्याजाची परतफेड 

अर्ज प्रक्रिया • mahaamrut.org.in या वेबसाइटवर ऑनलाइन अर्ज • कागदपत्रांची पूर्तता व आवश्यक असल्यास हार्डकॉपी • पात्रतेनुसार निवड व प्रशिक्षण सुरू 

आवश्यक कागदपत्रे

•   आधार कार्ड
•   जातीचा दाखला / उत्पन्नाचा दाखला
•   शैक्षणिक सर्टिफिकेट 
•   बँक तपशील 
•   पासपोर्ट साइज फोटो 

निष्कर्ष अमृत योजना ही महाराष्ट्रातील तरुणांसाठी संधींचे दार खुले करणारी योजना आहे. ही योजना विद्यार्थ्यांच्या आत्मविश्वासाला बळकटी देऊन त्यांना यशाच्या दिशेने नेते. 

अमृत – CIPET कौशल्य विकास प्रशिक्षण योजना (AMRUT – CIPET Skill Development Training Scheme) 

योजनेचे नाव: AMRUT – CIPET कौशल्य विकास प्रशिक्षण (महाराष्ट्र संशोधन, उन्नती व प्रशिक्षण प्रबोधिनी

 - AMRUT आणि प्लास्टिक अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान केंद्र – CIPET यांच्यातील सहकार्याने राबवलेली योजना) __

🎯 योजनेचा उद्देश: 

•  सामाजिकदृष्ट्या मागास, ग्रामीण, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि वंचित गटातील तरुणांना औद्योगिक व तांत्रिक कौशल्यांचे प्रशिक्षण देणे. 
•  प्लास्टिक उद्योग, पॅकेजिंग, इंजेक्शन मोल्डिंग, सीएनसी ऑपरेशन, मटेरियल टेस्टिंग यांसारख्या आधुनिक उत्पादन तंत्रज्ञानांमध्ये युवांना नोकरीयोग्य बनवणे.
•   CIPET सारख्या राष्ट्रीय पातळीवर मान्यताप्राप्त संस्थेमार्फत उच्च दर्जाचे व्यावसायिक प्रशिक्षण उपलब्ध करून देणे. 

 👥 लाभार्थी गट:

 

•  SC, ST, VJ-NT, OBC प्रवर्गातील युवक 
•  EWS (आर्थिक दुर्बल घटक) 
•  ग्रामीण, आदिवासी, शहरी गरीब पार्श्वभूमीतील युवक 
•  AMRUT संस्थेच्या लक्षित घटकातील 18 ते 35 वयोगटातील उमेदवार 

 प्रशिक्षण कोर्सेस:

 कोर्स नाव :Plastic Processing Machine Operator

 कालावधी:6 महिने 10वी उत्तीर्ण 

 पात्रता

•   CNC Machine Operator 6 महिने
•  12वी / ITI Material Testing & Quality Control 6 महिने
•  12वी Sci / ITI Packaging & Printing Technology 3 ते 6 महिने
• 10वी/12वी Injection Molding / Tooling / CAD-CAM 6 महिने ITI / Diploma 

💼 लाभाचे स्वरूप: 

•  प्रशिक्षण पूर्णतः मोफत (AMRUT अंतर्गत सबसिडी)
•   प्रमाणित कोर्सेस – CIPET च्या नावे राष्ट्रीय प्रमाणपत्र
•   प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर नोकरी मेळावा / प्लेसमेंट सहाय्य
•   काही कोर्सेसमध्ये स्टायपेंड (Training Allowance) उपलब्ध

 

प्रशिक्षण स्थळे (CIPET केंद्रे): 

•  CIPET – औरंगाबाद 
•  CIPET – भोसरी, पुणे 
•  CIPET – हिंगणा, नागपूर
•   CIPET – अमरावती
•  आणि इतर राज्यस्तरीय केंद्रे 

✅ पात्रता अटी: 

•  महाराष्ट्राचा रहिवासी 
•  वय: 18 ते 35 वर्षे 
• किमान 10वी उत्तीर्ण (कोर्सनुसार 12वी/ITI/Diploma आवश्यक) 
• AMRUT संस्थेच्या लक्षित गटात समावेश 
• प्रशिक्षणासाठी पूर्ण वेळ उपलब्धता आवश्यक

आवश्यक कागदपत्रे: 

• आधार कार्ड
•  जातीचा / उत्पन्नाचा दाखला
•  शैक्षणिक पात्रतेचा दाखला
•  Passport साईज फोटो 
• बँक खात्याचा तपशील (IFSC सह) 

अर्ज प्रक्रिया: 

1. अधिकृत वेबसाइट: 🌐 https://www.mahaamrut.org.in 

2. “CIPET Skill Development Training” योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज भरावा

 3. कोर्स निवडून कागदपत्रे अपलोड करावीत 

4. निवडीनंतर प्रशिक्षण केंद्रात हजर राहावे

 5. प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर प्रमाणपत्र व नोकरीची संधी 

 🔚 निष्कर्ष: AMRUT – CIPET कौशल्य विकास प्रशिक्षण योजना ही अशा तरुणांसाठी सुवर्णसंधी आहे जे औद्योगिक कौशल्यं शिकून तांत्रिक नोकऱ्यांमध्ये प्रवेश करू इच्छितात. प्लास्टिक, पॅकेजिंग, मोल्डिंग, मटेरियल टेस्टिंग हे सर्व क्षेत्र आजच्या आधुनिक उत्पादन व्यवस्थेचे मूलभूत भाग आहेत – आणि या क्षेत्रात CIPET प्रमाणपत्राची अत्युच्च मागणी आहे.

 योजनेचे नाव: आर्थिक साक्षरता प्रशिक्षण योजना (महाराष्ट्र शासनाची एक लोकाभिमुख उपक्रम) 

 

🎯 उद्देश: सामान्य नागरिक, विशेषतः ग्रामीण, वंचित व दुर्बल गटातील व्यक्तींमध्ये आर्थिक साक्षरता वाढवणे. त्यांना आर्थिक व्यवहार, बचत, गुंतवणूक, कर्ज, विमा, बँकिंग प्रणाली याविषयी सक्षम व सजग बनवणे. 

👥 लाभार्थी गट:

•  ग्रामीण व आदिवासी भागातील नागरिक
•  स्वयं-सहायता गटातील सदस्य (Self Help Groups)
•   महिला, वृद्ध, शेतकरी, कामगार वर्ग 
•   विद्यार्थी, बेरोजगार तरुण
•   ई-शासन आणि डिजीटल व्यवहारासाठी नवशिके वापरकर्ते 

 🧭 प्रशिक्षणामध्ये समाविष्ट विषय:

•   बचत व आर्थिक नियोजनाचे महत्त्व 
• बँकिंग सेवा: खातं उघडणे, एफडी, आरडी, नेट बँकिंग 
• UPI / मोबाईल बँकिंग / डिजिटल पेमेंट व्यवहार
• कर्ज घेताना काळजी व व्याज दर समजून घेणे 
• विमा योजना (PMJJBY, PMSBY, PMFBY इत्यादी) 
• सरकारी आर्थिक कल्याण योजना ओळख 
•  फसवणूक टाळण्याचे मार्ग व सायबर सुरक्षेची माहिती

 8. निवृत्तीनंतरच्या आर्थिक नियोजनाचे तत्त्व 

🏢 प्रशिक्षण कोण देते? 

•  AMRUT संस्था, 
•  SEBI/ NABARD/ RBI मान्यताप्राप्त संस्थांमार्फत 
•   NGO/ CSC/ लोकमंगल केंद्र यांच्याद्वारे

📅 प्रशिक्षण स्वरूप: 

• कालावधी: 1 दिवस ते 5 दिवसांचे प्रशिक्षण सत्र • माध्यम: मराठी व स्थानिक भाषेत
• स्वरूप: ऑनलाईन / ऑफलाइन 
• प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर प्रमाणपत्र प्रदान 

 लाभाचे स्वरूप: 

•  प्रशिक्षण पूर्णतः मोफत
•   प्रमाणपत्र दिले जाते
•   काही भागात प्रवास भत्ता / अल्प स्टायपेंड
•    SHG किंवा गटासाठी सामूहिक कार्यशाळा 

📝 अर्ज प्रक्रिया: 

•  mahaamrut.org.in किंवा स्थानिक CSC केंद्रात अर्ज 
• प्रशिक्षण केंद्र किंवा शिबिरासाठी नोंदणी 
• पात्रतेनुसार प्रशिक्षणासाठी बोलावणे 
• प्रशिक्षण पूर्ण करून प्रमाणपत्र प्राप्त 

आवश्यक कागदपत्रे: 

• आधार कार्ड ,
• राहन्याचा पुरावा 
•  संपर्क क्रमांक
•  काही ठिकाणी जातीचा/उत्पन्नाचा दाखला 

 🔚 निष्कर्ष: आर्थिक साक्षरता योजना ही गरजू व सामान्य जनतेला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणारी योजना आहे. या माध्यमातून व्यक्ती स्वतःचे अर्थ नियोजन शिकल्यानंतर आत्मनिर्भरतेकडे एक पाऊल पुढे टाकतात. आजच्या डिजिटल युगात सुरक्षित व जागरूक आर्थिक व्यवहार करणे आवश्यक आहे – आणि ही योजना त्यासाठी उपयुक्त ठरते.

 अमृत – NIELIT कौशल्य विकास प्रशिक्षण योजना (AMRUT – NIELIT Skill Development Training Scheme) 

 🎯 योजनेचा उद्देश: महाराष्ट्रातील खुल्या प्रवर्गातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील उमेदवारांना उद्योगाभिमुख आणि रोजगारक्षम कौशल्य प्रशिक्षण देणे, जेणेकरून ते आयटी व इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात नोकरीसाठी पात्र ठरतील.

 👥 अमृतचा लक्षित गट: खुल्या प्रवर्गातील उमेदवार, जे कोणत्याही इतर शासकीय महामंडळाच्या योजनांचा लाभ घेत नाहीत. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील उमेदवार (EWS) महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी जे AMRUT संस्थेच्या अर्हता निकषांनुसार पात्र असतील

 ✅ लाभार्थी पात्रता निकष: 

उमेदवाराने AMRUT संस्थेच्या सर्वसाधारण निकषांची पूर्तता केली पाहिजे वय १८ ते ४० वर्षे दरम्यान असावे संबंधित प्रशिक्षणासाठी आवश्यक शैक्षणिक अर्हता पूर्ण असावी 

शैक्षणिक पात्रता:

Abhiyantriki पदवीधर (Engineering Graduate):  IT Computer Science Electronics / Telecommunication Electrical Instrumentation  अथवा खालील अनुषंगिक पदवीधारक: B.Sc. / B.S.A / B.C.S M.Sc. (Computer Science) M.C.A 

 📝 अर्ज करण्याची प्रक्रिया:

 चरण 

 1: 👉 NIELIT वेबसाइट: https://www.nielit.gov.in 

 प्रशिक्षण फॉर्मची लिंक किंवा QR कोड उपलब्ध असेल तेथे प्राथमिक नावनोंदणी करावी चरण

 2: 👉 AMRUT वेबसाइट: https://www.mahaamrut.org.in आधार संलग्न मोबाईल नंबरद्वारे नोंदणी करावी मुख्य पृष्ठावरील "योजना" टॅबमध्ये जाऊन “NIELIT प्रशिक्षण योजना” या बटणावर क्लिक करून अर्ज करावा

 🎁 लाभाचे स्वरूप: थेट रोख स्वरूपात कोणताही लाभ देण्यात येत नाही प्रशिक्षण शुल्क व निवास शुल्क (जेथे लागू असेल) हे AMRUT संस्थेकडून NIELIT संस्थेला थेट अदा केले जाते उमेदवारांना दर्जेदार प्रशिक्षण मिळते, जे राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय उद्योगांमध्ये रोजगाराच्या दृष्टीने उपयुक्त आहे. 

 🌾 अमृत – कृषी उद्योग प्रशिक्षण योजना (AMRUT – Agro-Based Industry Training Scheme)

 🎯 योजनेचा उद्देश: अमृतच्या लक्षित गटातील उमेदवारांना कृषी उत्पन्नावर आधारित उद्योग सुरू करण्यासाठी आवश्यक प्रशिक्षण देणे व त्यांना स्वयंरोजगार किंवा कृषि उद्योगामध्ये सक्षम बनवणे.

 👥 लक्षित लाभार्थी गट: एकल शेतकरी शेतकऱ्यांचा गट शेतकरी उत्पादक संघ (FPO) बचत गट (Self Help Groups - SHG) सहकारी संस्था कृषि उद्योग करण्यास इच्छुक वैयक्तिक उद्योजक 

 ✅ पात्रता निकष: अर्जदार AMRUT संस्थेच्या सर्वसाधारण लाभार्थी निकषांनुसार पात्र असावा वय: १८ ते ६० वर्षे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील उमेदवार वैयक्तिक अर्जदार, FPO, SHG, सहकारी संस्था, कंपनी/फर्म इत्यादी शेतकऱ्यांना प्राधान्य

 🧑‍🏫 प्रशिक्षणाचा स्वरूप: कृषी आधारित व्यवसायांसाठी तांत्रिक व व्यावसायिक प्रशिक्षण आधुनिक कृषि प्रक्रिया व मूल्यवर्धन (value addition) उत्पादन, पॅकेजिंग, विपणन, ब्रँडिंग याबाबत मार्गदर्शन कृषी व्यवसायासाठी आवश्यक कागदपत्र, वित्तीय नियोजन, बाजारपेठ संधी यावर आधारित कार्यशाळा प्रशिक्षण कालावधी व स्वरूप प्रशिक्षण एजन्सीवर अवलंबून 

 💼 लाभाचे स्वरूप: प्रशिक्षण पूर्णतः मोफत प्रशिक्षण शिवाय कोणताही थेट आर्थिक लाभ (जसे की अनुदान/कर्ज) देण्यात येत नाही प्रशिक्षणानंतर कृषी उद्यम सुरू करण्यासाठी मार्गदर्शन व सहकार्य योजनेत निवड झाल्यास विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होण्याची संधी 

 📝 अर्ज करण्याची प्रक्रिया: AMRUT संस्थेच्या अधिकृत वेबसाइटवर भेट द्या: 🌐 www.mahaamrut.org.in जाहीरात प्रसिद्ध झाल्यावर, “कृषी उद्योग प्रशिक्षण योजना” या योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज करा. विहीत नमुन्यात सर्व कागदपत्रांसह अर्ज सबमिट करावा. अर्जांची छाननी समितीमार्फत तपासणी होईल. प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य, पण अंतिम निवड छाननी व मान्यतेच्या अधीन असेल. 

 📄 अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे: 

आधार कार्ड शैक्षणिक किंवा व्यावसायिक पात्रता पुरावा उत्पन्नाचा दाखला शेती/गट सदस्यता पुरावा (FPO/SHG/Firm इत्यादी) बँक तपशील (IFSC सह) पासपोर्ट साईज फोटो

 🔚 निष्कर्ष: अमृत – कृषी उद्योग प्रशिक्षण योजना ही कृषी उत्पादनावर आधारित व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा असलेल्या व्यक्तींसाठी एक उत्तम संधी आहे. या योजनेतून मिळणारे ज्ञान व कौशल्य हे उद्योग सुरू करण्याच्या दिशेने एक भक्कम पाऊल ठरते.